Asbest

Asbest komt nog vaak voor in Vlaamse woningen die vóór 2001 zijn gebouwd. Zolang het materiaal intact blijft, is het meestal ongevaarlijk, maar bij beschadiging kunnen schadelijke vezels vrijkomen. In dit artikel van Homedeal lees je wat asbest is, hoe je het herkent en wat je moet doen om het veilig te laten verwijderen.

Wat is asbest? | Toepassingen | Gezondheid | Wetgeving | Asbestinventarisatie | Asbest herkennen | Kosten | Asbestattest | Vakspecialist inschakelen

Wat is asbest en waarom werd het zo vaak gebruikt?

Asbest is een verzamelnaam voor zes natuurlijke mineraalvezels die jarenlang populair waren in de bouw. Dat is geen toeval. Asbest is sterk, slijtvast, brandwerend en werkt uitstekend als isolatiemateriaal. Die combinatie maakte het decennialang een goedkoop en handig bouwmateriaal.

Toch schuilt net daarin het probleem. Wanneer asbestvezels vrijkomen, zijn ze gevaarlijk om in te ademen. Daarom werd het gebruik ervan stap voor stap verboden. Sinds 1998 mag asbest niet meer geproduceerd worden en vanaf 2001 geldt in België een volledig verbod op toepassingen.

Je maakt een belangrijk onderscheid tussen hechtgebonden en niet-hechtgebonden asbest. Bij hechtgebonden asbest zitten de vezels stevig vast in bijvoorbeeld cement. Denk aan golfplaten of leien. Niet-hechtgebonden asbest bevat losse vezels die veel sneller vrijkomen, zoals bij spuitasbest of oude isolatie. Hoe losser de vezels, hoe groter het gezondheidsrisico.

Waar komt asbest vaak voor in Vlaamse woningen?

In Vlaanderen zit asbest vooral in oudere daken en gevels. Asbestcementen golfplaten, leien en vlakke platen zijn veruit het meest voorkomend. Ook schoorstenen, dakgoten en afvoerleidingen bevatten vaak asbest.

Binnenshuis duikt asbest op op plaatsen waar je het minder verwacht. Oude vloertegels, kitvoegen rond ramen, plafondplaten of wandbekleding kunnen asbest bevatten. In technische ruimtes vind je het soms in oude cv-installaties of als isolatie rond leidingen.

Niet elke toepassing is even gevaarlijk. Een intact asbestdak kan jarenlang probleemloos blijven liggen. Maar zodra het materiaal beschadigd raakt of sterk verweert, stijgt het risico. Regelmatige controle is daarom essentieel.

Waarom is asbest gevaarlijk voor je gezondheid?

Asbest is vooral gevaarlijk wanneer je de vezels inademt. Dat gebeurt bij boren, slijpen, breken of bij sterk verweerde materialen. De vezels zijn microscopisch klein en dringen diep door in de longen. Je lichaam kan ze niet afbreken of afvoeren.

De gevolgen merk je vaak pas jaren later. Blootstelling aan asbest kan leiden tot ernstige aandoeningen zoals asbestose, longkanker of mesothelioom. Het verraderlijke is dat deze ziektes zich pas na 10 tot zelfs 40 jaar ontwikkelen.

Er bestaat geen veilige blootstellingsgrens. Elke ingeademde vezel verhoogt het risico. Daarom is voorzichtig omgaan met asbest geen overbodige luxe, maar een absolute noodzaak.

Wetgeving en het actieplan Asbestafbouw

Met het actieplan Asbestafbouw legt Vlaanderen duidelijke doelstellingen vast. Tegen 2034 moeten alle risicovolle toepassingen verdwenen zijn. Tegen 2040 moet elke woning en elk gebouw asbestveilig zijn.

Gemeenten spelen hierin een actieve rol. Ze ondersteunen bewoners met informatie, begeleiding en vaak ook met subsidies, bijvoorbeeld voor het vervangen van asbestdaken. Ook asbestverwijdering wordt steeds vaker gecombineerd met energierenovaties, zoals dakisolatie.

De wettelijke basis vind je in VLAREMA, het Vlaams Reglement Afvalstoffenbeheer. Sinds 2022 is een asbestinventaris verplicht bij verkoop, sloop of ingrijpende verbouwing van een gebouw. Die inventaris resulteert in een officieel asbestattest.

Wat is een asbestinventarisatie en wanneer heb je die nodig?

Een asbestinventaris is een grondige controle van je woning door een erkende asbestdeskundige. Hij of zij brengt alle asbesthoudende materialen in kaart en beoordeelt het risico. Het resultaat is een asbestattest dat je nodig hebt bij verkoop, sloop of renovatie.

Er bestaan twee soorten inventarissen. Een niet-destructieve inventaris gebeurt zonder breekwerken en volstaat meestal bij verkoop. Een destructieve inventaris gaat dieper en is verplicht bij sloop of grote renovaties.

Zonder geldig asbestattest mag je in veel gevallen niet starten met werken. Het is dus geen formaliteit, maar een essentieel onderdeel van je voorbereiding.

Hoe ziet asbest eruit?

Asbest herkennen is niet altijd eenvoudig. Veel asbestmaterialen lijken op gewone bouwmaterialen. Asbestcementen daken zijn vaak grijs en hebben een golvend of vlak profiel. Bij verwering zie je soms witte vezels aan de randen.

Binnenin woningen zit asbest vaak in oude vloertegels met een gespikkeld patroon, in grijze kitvoegen of in isolatiemateriaal dat op wol lijkt. Spuitasbest herken je aan een ruwe, korrelige laag op plafonds of balken.

Toch geldt altijd dezelfde regel: twijfel je, raak het niet aan. Alleen labo-onderzoek kan met zekerheid zeggen of iets asbest bevat.

Hoeveel kost asbest verwijderen?

De prijs voor asbest verwijderen hangt sterk af van het type en de hoeveelheid. Voor een asbestdak betaal je gemiddeld tussen € 25 en € 75 per m², inclusief afvoer. Een dak van 100 m² kost dus al snel enkele duizenden euro’s.

Niet-hechtgebonden asbest is duurder omdat de veiligheidsmaatregelen strenger zijn. Daarnaast komen er vaak bijkomende kosten bij, zoals de asbestinventaris (€ 300 tot € 800) en eventueel een sloopopvolgingsplan.

In veel gemeenten kun je rekenen op subsidies of premies. Wie asbestverwijdering combineert met dakisolatie, komt vaak ook in aanmerking voor renovatiepremies.

Asbestattest: wanneer verplicht en wat houdt het in?

Sinds 23 november 2022 is een asbestattest verplicht in specifieke situaties. Je hebt zo’n attest nodig wanneer je eigenaar bent van een gebouw of een deel ervan, zoals een appartement, dat vóór 2001 werd gebouwd. Het moet gaan om een toegankelijk gebouw met een oppervlakte van minstens 20 m², en het attest is vereist bij verkoop of schenking. Bij een erfenis is een asbestattest voorlopig niet verplicht.

Het asbestattest geeft een duidelijk overzicht van alle aanwezige asbest in het gebouw. Daarnaast wordt beoordeeld of de woning of het gebouw asbestveilig is. Dat betekent niet dat er geen asbest aanwezig mag zijn, maar wel dat er geen direct gezondheidsrisico is. Zo weet de koper of begunstigde exact waar hij of zij aan toe is.

Vlaanderen bouwt dit systeem verder uit. Vanaf 2032 moet elk gebouw dat vóór 2001 is gebouwd over een geldig asbestattest beschikken, ook als er geen verkoop of schenking gepland is. Het attest wordt zo een vast onderdeel van het gebouwenbeheer in Vlaanderen.

Meer praktische informatie over het asbestattest en de aanvraagprocedure vind je op de website van de Vlaamse overheid.

Belangrijk om te weten bij Homedeal

Het asbestattest valt juridisch niet onder een klassieke asbestinventaris zoals die wordt uitgevoerd bij sloop of renovatie. Daarom kan het asbestattest niet rechtstreeks via Homedeal worden aangevraagd. Voor het attest moet je een door OVAM erkende asbestdeskundige inschakelen via de officiële kanalen van de overheid.

Via Homedeal kan je wél terecht voor:

• asbestinventarisatie bij renovatie of sloop
• asbest verwijderen door erkende vakbedrijven
• advies over kosten, aanpak en planning

Waarom asbest verwijderen nooit een doe-het-zelfklus is

Zelf asbest verwijderen lijkt soms goedkoper, maar is ronduit gevaarlijk. Zonder de juiste bescherming adem je in enkele seconden duizenden vezels in. De schade merk je pas jaren later, maar is onomkeerbaar.

Erkende asbestverwijderaars werken met gespecialiseerde apparatuur, beschermende pakken en strikte procedures. Bovendien is het voor particulieren wettelijk verboden om risicovolle asbesttoepassingen zelf te verwijderen.

Besparen op veiligheid is hier geen optie. Je gezondheid primeert altijd.

Asbest aanpakken met de juiste begeleiding

Asbest aanpakken hoeft geen nachtmerrie te zijn, zolang je het correct aanpakt. Via Homedeal kom je snel in contact met erkende asbestdeskundigen en verwijderingsbedrijven in jouw regio. Je vergelijkt offertes, krijgt helder advies en weet precies waar je aan toe bent.